Đau họng là triệu chứng phổ biến, gây khó chịu, ảnh hưởng đến việc ăn uống và giao tiếp hàng ngày. Bên cạnh các phương pháp điều trị y tế, chế độ ăn uống và đặc biệt là các loại đồ uống đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giảm đau, giảm sưng và hỗ trợ quá trình phục hồi niêm mạc họng. Bài viết này sẽ giới thiệu 12 loại đồ uống tốt cho người bị đau họng, từ những giải pháp đơn giản tại nhà đến các công thức thảo dược truyền thống.
1. Đau họng nên uống nước gì?
1. Nước ấm tinh khiết
Nước ấm giúp giữ ẩm cho cổ họng, ngăn ngừa tình trạng khô rát và kích ứng. Nó còn giúp làm loãng dịch nhầy (đờm), giúp cổ họng thông thoáng hơn.
Cách uống nước đúng khi đau họng: Nên uống từng ngụm nhỏ, thường xuyên suốt cả ngày, không đợi đến khi khát mới uống. Đảm bảo cung cấp đủ lượng nước cần thiết.
2. Trà gừng mật ong
Gừng chứa gingerols có đặc tính chống viêm mạnh mẽ, giúp giảm sưng đau. Mật ong là chất làm dịu tự nhiên (demulcent), bao bọc niêm mạc họng, đồng thời có khả năng kháng khuẩn nhẹ.
Cách pha trà gừng mật ong đúng chuẩn: Thái lát mỏng khoảng 3-5 lát gừng tươi, hãm với 200ml nước sôi trong 5-10 phút. Đợi trà nguội bớt (còn ấm khoảng 40-50 độ C) rồi thêm 1-2 thìa cà phê mật ong. Uống khi còn ấm.
3. Trà hoa cúc
Hoa cúc chứa các hợp chất chống oxy hóa và chống viêm như terpenoids và flavonoids. Hơi ấm của trà và tính chất thư giãn tự nhiên của hoa cúc giúp làm dịu cơ cổ họng, giảm sưng và hỗ trợ giấc ngủ.
Trà hoa cúc an toàn cho hầu hết mọi người. Tuy nhiên, những người dị ứng với cỏ phấn hương (ragweed) hoặc các loại cây thuộc họ cúc nên thận trọng.
4. Trà cam thảo
Cam thảo chứa Glycyrrhizin, một hợp chất có khả năng giảm sưng viêm mạnh mẽ và có tác dụng làm dịu tương tự như mật ong, giúp giảm kích thích gây ho.
Cách pha trà cam thảo tại nhà: Dùng rễ cam thảo khô (khoảng 1-2 gram), hãm với nước sôi 10-15 phút. Lưu ý không nên lạm dụng trà cam thảo vì có thể gây tăng huyết áp ở một số người.
5. Nước muối loãng
Công thức pha nước muối sinh lý đúng tỷ lệ: Tỷ lệ lý tưởng là 1/4 đến 1/2 thìa cà phê muối tinh khiết pha với khoảng 240ml (một cốc) nước ấm.
Khi nào nên súc họng, khi nào nên uống: Nước muối loãng chỉ nên dùng để súc họng (súc sâu đến khoang họng) chứ không nên uống với lượng lớn để tránh ảnh hưởng đến thận và huyết áp.
6. Nước chanh mật ong
Chanh giàu Vitamin C giúp tăng cường hệ miễn dịch. Mật ong giúp làm dịu cơn đau. Sự kết hợp này tạo ra một thức uống vừa kháng khuẩn vừa bổ dưỡng.
Lưu ý khi sử dụng chanh để tránh kích ứng: Không nên dùng nước chanh quá chua (nồng độ axit cao) và nên pha với nước ấm (không quá nóng) để tránh làm kích ứng thêm niêm mạc họng đang bị tổn thương.
7. Nước ép lê
Cách chế biến nước ép lê thanh mát: Rửa sạch lê, gọt vỏ (nếu muốn), cắt miếng và ép lấy nước. Lê có tính mát, giúp thanh nhiệt, nhuận phế.
Kết hợp lê với mật ong hoặc đường phèn: Lê hấp hoặc chưng cách thủy với mật ong (hoặc đường phèn) là bài thuốc dân gian nổi tiếng giúp giảm ho khan và ho có đờm hiệu quả.
8. Nước ép dưa hấu
Dưa hấu chứa lượng nước dồi dào, giúp bù điện giải và giảm nhiệt cơ thể khi bị sốt. Nó cũng cung cấp các chất chống oxy hóa như lycopene.
Nên uống dưa hấu ở nhiệt độ nào để không bị lạnh cổ: Nên uống nước ép dưa hấu ở nhiệt độ phòng hoặc mát nhẹ, tránh uống quá lạnh hoặc cho thêm đá, vì nhiệt độ lạnh có thể làm co mạch máu, gây kích ứng và làm cơn đau họng tệ hơn.
9. Trà bạc hà
Tinh dầu menthol trong bạc hà có tác dụng làm thông mũi tự nhiên, tạo cảm giác mát lạnh giúp giảm đau rát họng tạm thời và làm dịu cơn ho.
Cách pha trà bạc hà dễ chịu, không đắng: Dùng lá bạc hà tươi hoặc túi trà bạc hà, hãm với nước sôi khoảng 5-7 phút. Có thể thêm một chút mật ong để tăng hiệu quả làm dịu.
10. Sữa nghệ ấm
Nghệ chứa Curcumin, một hợp chất có đặc tính chống viêm và chống oxy hóa mạnh. Sữa ấm giúp bao bọc cổ họng, và Curcumin hỗ trợ giảm sưng đau niêm mạc.
Cách nấu sữa nghệ: Pha 1/2 thìa cà phê bột nghệ với sữa tươi ấm (hoặc sữa hạt). Có thể thêm một nhúm nhỏ tiêu đen (giúp Curcumin dễ hấp thu hơn) và một chút mật ong.
11. Nước gạo rang
Nước gạo rang có tính ấm, vị ngọt dịu nhẹ, giúp làm dịu niêm mạc bị kích ứng và cung cấp năng lượng dễ tiêu hóa.
Hướng dẫn nấu nước gạo rang thơm ngon: Rang gạo tẻ cho đến khi vàng thơm. Sau đó, cho nước vào nấu thành nước cháo loãng. Lọc lấy nước và uống ấm.
12. Trà xanh
Trà xanh chứa Catechin, một chất chống oxy hóa mạnh có đặc tính kháng khuẩn và kháng virus, giúp ngăn chặn sự phát triển của mầm bệnh trong cổ họng.
Cách uống trà xanh đúng để không gây khô rát: Không nên uống trà xanh quá đậm hoặc quá nóng. Hãm trà ở nhiệt độ vừa phải (khoảng 80-85 độ C) và uống điều độ, tránh uống vào buổi tối.
2. Những đồ uống nên tránh khi bị đau họng
Khi cổ họng đang đau rát, lớp niêm mạc trở nên rất nhạy cảm. Việc uống sai loại nước không chỉ khiến cơn đau kéo dài mà còn làm tình trạng viêm nặng hơn. Dưới đây là những loại đồ uống mà người bị đau họng nên hạn chế hoặc tốt nhất là tránh hoàn toàn.
Đồ uống lạnh hoặc đá viên
Nhiều người có thói quen uống nước lạnh để “làm mát” khi đau họng, nhưng thực tế đây là sai lầm phổ biến. Nước lạnh khiến các mạch máu vùng họng co lại, làm giảm lưu thông máu và khiến cổ họng thêm đau rát. Niêm mạc bị lạnh đột ngột cũng dễ bị kích ứng, gây ho hoặc khàn tiếng.
Thay vì vậy, bạn nên uống nước ấm vừa phải, không quá nóng để làm dịu cảm giác đau và giúp cổ họng nhanh hồi phục hơn.
Nước có gas, soda
Các loại nước giải khát có gas hay soda chứa khí CO₂ và nhiều loại axit như axit phosphoric hoặc citric. Khi tiếp xúc với cổ họng đang viêm, chúng gây cảm giác xót, rát và khô. Nếu sử dụng thường xuyên, tính axit trong soda còn làm mất cân bằng môi trường trong miệng, khiến vi khuẩn dễ phát triển hơn. Do đó, người đau họng nên tránh hoàn toàn nước có gas, kể cả loại “diet” hay “zero” vì chúng vẫn chứa thành phần gây kích ứng.
Cà phê và đồ uống chứa caffeine
Caffeine có tính lợi tiểu mạnh, khiến cơ thể nhanh mất nước – một yếu tố khiến cổ họng khô và rát hơn. Khi cơ thể thiếu nước, niêm mạc họng trở nên kém đàn hồi, giảm khả năng tự bảo vệ trước vi khuẩn. Ngoài ra, cà phê thường có vị chua nhẹ do chứa axit, càng làm tăng cảm giác đau rát. Trong thời gian bị đau họng, bạn nên giảm hoặc tạm ngừng uống cà phê, thay bằng trà thảo mộc hoặc nước ấm pha mật ong để vừa tỉnh táo vừa dịu họng hơn.
Rượu bia
Rượu bia là nhóm đồ uống có hại nhất khi bạn đang bị đau họng. Cồn trong rượu bia không chỉ làm mất nước nghiêm trọng mà còn ức chế hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó chống lại tác nhân gây viêm. Khi uống rượu bia, cổ họng dễ bị khô, rát và sưng hơn; đồng thời giấc ngủ kém đi, làm chậm quá trình hồi phục.
Nếu muốn nhanh khỏi, cách tốt nhất là tạm ngừng hoàn toàn rượu bia cho đến khi tình trạng cổ họng ổn định trở lại.
Đồ uống quá ngọt hoặc có chất bảo quản
Nước ngọt, siro, nước ép đóng chai thường chứa rất nhiều đường và chất tạo hương, tạo màu. Đường làm tăng lượng chất nhầy trong cổ họng, gây cảm giác vướng và khó nuốt, trong khi các chất bảo quản dễ kích ứng niêm mạc, khiến viêm họng nặng hơn.
Thay vì uống nước ngọt công nghiệp, hãy ưu tiên các loại nước ép trái cây tươi ít đường hoặc nước ấm pha mật ong tự nhiên. Việc cắt giảm đồ uống ngọt không chỉ giúp giảm đau họng nhanh hơn mà còn có lợi cho sức khỏe tổng thể.