Lá tía tô từ lâu đã được sử dụng trong dân gian như một vị thuốc tự nhiên giúp giải cảm, giảm ho, làm ấm cơ thể và dịu cổ họng. Những cách dùng dưới đây tương đối đơn giản, nguyên liệu dễ kiếm và thường được áp dụng khi bị ho, cảm lạnh nhẹ, ho kèm sổ mũi hoặc đau rát họng.
Mục lục
1. Vì sao lá tía tô giúp giảm ho và làm dịu cổ họng?
Lá tía tô (Perilla frutescens) là loại cây quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của người Việt, đồng thời cũng được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền để hỗ trợ điều trị các vấn đề đường hô hấp. Nhờ đặc tính làm ấm cơ thể, giải cảm và chống viêm tự nhiên, lá tía tô có thể giúp làm dịu cơn ho, đặc biệt là các trường hợp ho do cảm lạnh, nhiễm lạnh hoặc viêm họng nhẹ.
Theo Đông y, tía tô có vị cay, tính ấm và tác động chủ yếu đến phổi và hệ tiêu hóa. Khi sử dụng đúng cách, tía tô giúp làm ấm đường hô hấp, giảm kích ứng ở cổ họng và hỗ trợ cơ thể đào thải tác nhân gây cảm lạnh từ bên ngoài. Điều này giúp cơn ho giảm dần và người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.
Bên cạnh đó, lá tía tô chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học như rosmarinic acid, luteolin và các tinh dầu tự nhiên. Những thành phần này có tác dụng chống viêm và làm dịu niêm mạc hô hấp, giúp giảm sưng viêm, hạn chế cảm giác ngứa rát cổ họng và từ đó hỗ trợ giảm ho hiệu quả hơn.
Các cách chữa ho, giải cảm từ lá tía tô theo dân gian
Uống nước lá tía tô nấu với đường phèn và chanh
Đây là cách phổ biến và dễ thực hiện nhất. Lá tía tô nên chọn loại lá nhỏ, màu tím đậm, còn tươi. Có thể dùng cả lá và phần thân non vì đều chứa tinh dầu. Sau khi rửa sạch, cho lá tía tô vào nồi nước, đun sôi nhẹ khoảng 10 phút để tinh chất tan ra. Khi tắt bếp và nước đã nguội bớt, thêm đường phèn cho vừa ngọt rồi vắt chanh vào.
Nước lá tía tô nên uống khi còn ấm để giúp làm dịu cổ họng, giảm ho, hỗ trợ long đờm và giúp cơ thể ra mồ hôi nhẹ, từ đó giải cảm tốt hơn. Không nên uống quá nhiều trong một lần, mỗi ngày có thể dùng 1–2 cốc nhỏ.
Nước tía tô gừng sả giúp giảm ho, thông mũi
Sự kết hợp giữa lá tía tô, gừng và sả được dân gian đánh giá cao trong việc hỗ trợ điều trị ho, cảm cúm, nghẹt mũi. Gừng có tính ấm, giúp giảm viêm và đau họng; sả chứa tinh dầu giúp thông mũi và dễ thở hơn.
Cách làm khá đơn giản: gừng rửa sạch, đập dập hoặc thái lát mỏng; sả rửa sạch, cắt khúc và đập dập; lá tía tô rửa sạch để ráo. Đun gừng và sả với nước khoảng 5–7 phút, sau đó cho lá tía tô vào đun thêm 2–3 phút rồi tắt bếp. Khi nước nguội bớt, có thể thêm mật ong hoặc đường phèn cho dễ uống.
Nước này nên uống khi còn ấm, mỗi ngày 2–3 lần, mỗi lần khoảng 200 ml. Phù hợp với người bị ho khan, ho có đờm nhẹ, cảm lạnh do thời tiết thay đổi.
Kết hợp tía tô trong chế độ ăn hằng ngày
Ngoài việc nấu nước uống, lá tía tô còn có thể được dùng như một loại rau gia vị trong bữa ăn. Việc ăn canh, cháo hoặc món ăn có thêm tía tô giúp cơ thể giữ ấm, hỗ trợ tiêu hóa và tăng sức đề kháng. Cách này phù hợp với người bị ho nhẹ, mới chớm cảm hoặc muốn phòng ngừa khi thời tiết lạnh.
Ngậm hoặc súc họng nước tía tô khi đau họng
Khi bị đau rát họng hoặc viêm họng nhẹ kèm ho, có thể dùng nước lá tía tô ấm để ngậm hoặc súc họng trong 1–2 phút rồi nuốt từ từ. Cách này giúp tinh chất trong tía tô tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc họng, hỗ trợ giảm viêm và làm dịu cảm giác ngứa rát.
Các bài thuốc dân gian từ lá tía tô phù hợp với trường hợp ho nhẹ, cảm lạnh thông thường. Không nên uống nước tía tô khi bụng đói vì có thể gây khó chịu dạ dày. Người có bệnh nền như viêm dạ dày, huyết áp cao hoặc đang dùng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi dùng thường xuyên.
Nếu ho kéo dài nhiều ngày, ho kèm sốt cao, khó thở hoặc đờm đặc màu bất thường, cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.